شده و در راههاى حلال و ورود به آن راهها فكر كند و در اقسام چاره جوييها براى به دست آوردن آن و احتراز از حرام بينديشد و به خود بفهماند كه با خوردن حرام همهء عبادتها ضايع و باطل مىشود ، و خوردن حلال اساس قبولى همه عبادات است . چنان كه در اخبار آمده است : « خداوند نماز بنده‌اى را كه يك درهم حرام در بهاى جامه‌اش باشد هرگز نمىپذيرد . » « 1 » به همين گونه دربارهء ديگر اعضايش فكر كند و در بررسى آنها همين مقدار كافى است . و پس از آن كه با تفكّر حقيقت اين حالات را شناخت در طول روز به مراقبت مشغول شود تا هر يك از اعضايش را از ارتكاب گناه محافظت كند . نوع دوم عبارت از طاعات است ، در اين باره بايد نخست در واجباتى كه بر او مقرّر است بنگرد كه چگونه آنها را اداء و از نقصان و تقصير حفظ ، و در صورت نقصان با به جا آوردن نافلهء زياد جبران مىكند . سپس به يكايك اعضاى خود مراجعه كند و در اعمالى كه به هر كدام واجب است بينديشد ، في المثل بگويد : چشم براى آن آفريده شده است تا به عبرت به ملكوت آسمانها و زمين بنگرد ، و در راه طاعت خدا به كار گرفته شود ، و در كتاب خدا و سنّت پيامبرش نظر كند ، و بگويد : من مىتوانم آن را براى تلاوت قران و كتب سنّت به كار گيرم ، و چرا نكنم ؟ و مىتوانم به فلان كس كه خدا را فرمانبردار است به ديدهء توقير بنگرم و دلش را شاد كنم ، و به فلان فاسق به ديدهء تحقير نظر كنم و بدين وسيله او را از گناه باز دارم ، و چرا اين كارها را نمىكنم ؟ همچنين به گوش خود بگويد : من مىتوانم كلام خدا را بشنوم ، يا به حكمت و دانش و قرائت و ذكر گوش دهم ، پس چرا آن را معطّل و بدون استفاده مىگذارم در حالى كه خداوند به من انعام فرموده و آن را وديعه‌اى نزد من قرار داده تا شكر او را به جا آورم ، حال چرا با ضايع كردن و تعطيل آن نعمت خدا را ناسپاسى مىكنم . همچنين دربارهء زبانش بينديشد و بگويد : من مىتوانم با وعظ و به دست آوردن دل اهل صلاح ، و پرسش از احوال بينوايان ، و شاد كردن دل فلان صالح و فلان عالم با سخنى پاكيزه به خداوند تقرّب جويم ، چه سخن پاكيزه صدقه است . و نيز به اموالش فكر كند و بگويد : من مىتوانم از مال خود به فلانى صدقه دهم چه از آن بى نيازم و هرگاه بدان محتاج شوم خداوند مانند آن را به من خواهد داد ، و اگر همين اكنون بدان نياز داشته باشم بى شك به ثواب ايثار و بخشش نيازمندترم .

--> ( 1 ) مسند احمد ، ج 2 ، ص 98 ، از حديث ابن عمر از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كه فرموده است : « كسى كه جامه‌اى به ده درهم بخرد و در آنها يك درهم حرام باشد مادام كه اين جامه بر تن اوست خداوند نمازش را نمىپذيرد . »